- Σύνθεση και δραστικές ουσίες
- Πώς το βότανο Tribulus terrestris (τριβόλος ) δρα στον προστάτη
- Οφέλη για την ανδρική υγεία
- Επιστημονικές έρευνες και γνώμες ειδικών
- Πώς να λαμβάνετε το Tribulus terrestris σε προβλήματα προστάτη
- Πιθανοί κίνδυνοι και αντενδείξεις
- Πού να αγοράσετε Tribulus terrestris και προϊόντα για τον προστάτη στην Ελλάδα
- Συμπέρασμα - είναι ωφέλιμο το Tribulus terrestris για τον προστάτη;
- Συχνές ερωτήσεις
Σύνθεση και δραστικές ουσίες
Κύριες φυτοχημικές ενώσεις και σαπωνίνες
Το Tribulus terrestris είναι ένα βότανο που περιέχει πολυάριθμες ωφέλιμες βιοδραστικές ενώσεις, μερικές από τις οποίες είναι οι σαπωνίνες. Ο πρωτοδιοσκίνης, που αποτελεί τη βασική σαπωνίνη, είναι καθοριστικός για τις ευεργετικές ιδιότητες του βοτάνου. Άλλες ωφέλιμες ενώσεις είναι τα φλαβονοειδή, τα αλκαλοειδή, οι τανίνες και οι γλυκοζίτες.
Οι βιοδραστικές ενώσεις συμβάλλουν σε μια καλή αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη και ορμονικά υποστηρικτική δράση. Η υψηλότερη συγκέντρωση των δραστικών συστατικών του φυτού βρίσκεται στους καρπούς και στη ρίζα του βοτάνου.
Λόγω της πλούσιας φυτοχημικής του σύνθεσης, το βότανο είναι δημοφιλές μεταξύ των αθλούμενων και των ανδρών που υποφέρουν από χαμηλή libido.
Πώς αυτές οι ουσίες επηρεάζουν την υγεία του προστάτη

Ο πρωτοδιοσκίνης, ο κύριος εκπρόσωπος των σαπωνινών, βοηθά στη διατήρηση της υγείας του προστάτη, καθώς ρυθμίζει τη δραστηριότητα των ορμονών και μειώνει το οξειδωτικό στρες που συσσωρεύεται στο σώμα. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν τη θετική επίδραση του πρωτοδιοσκίνη στα επίπεδα τεστοστερόνης, ιδιαίτερα στους άνδρες ώριμης ηλικίας.
Άλλες ευεργετικές ιδιότητες του βοτάνου είναι οι αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές του δράσεις. Αυτές οι ιδιότητες είναι χρήσιμες σε περιπτώσεις χρόνιου προστατίτιδας και καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη. Η μείωση του οξειδωτικού στρες μειώνει τον κίνδυνο αυτών των παθήσεων και διατηρεί το ουροποιητικό σύστημα σε καλή κατάσταση.
Πώς το βότανο Tribulus terrestris (τριβόλος ) δρα στον προστάτη
Επίδραση στην ορμονική ισορροπία και την τεστοστερόνη
Μία από τις βασικές ιδιότητες του Tribulus terrestris είναι η αύξηση της έκκρισης τεστοστερόνης. Αυτό οφείλεται στις ενεργές ιδιότητες των σαπωνινών, οι οποίες συμβάλλουν στη διατήρηση του ορμονικού ισοζυγίου. Ρυθμίζουν τα επίπεδα της διυδροτεστοστερόνης - του κύριου υπεύθυνου για την υπερπλασία του προστάτη. Με τη ρύθμιση της ανδρογόνου δραστηριότητας, το tribulus προστατεύει τον προστατικό ιστό και βοηθά στη διατήρηση της υγείας του ουροποιητικού και ουρογεννητικού συστήματος.
Βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και της λειτουργίας του ουροποιητικού
Το Tribulus terrestris επίσης βελτιώνει την κυκλοφορία και την αιμάτωση των οργάνων. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται καλύτερη αιμάτωση του προστάτη και βελτιώνονται οι λειτουργίες του. Η επαρκής παροχή οξυγόνου στην περιοχή της λεκάνης είναι ιδιαίτερα σημαντική για την πρόληψη της συμφόρησης και της δυσφορίας. Εκτός από τις θετικές του επιδράσεις στην κυκλοφορία του αίματος, το tribulus είναι επίσης ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό φυσικό διουρητικό. Ο διουρητικός του ρόλοςβοηθά στη διήθηση των νεφρών και ρυθμίζει τα επίπεδα του ουρικού οξέος, κάτι που είναι ωφέλιμο ως φυσικό μέσο υποστήριξης της υγείας του προστάτη και του ουροποιητικού συστήματος.
Δυνατότητα μείωσης φλεγμονών και δυσφορίας
Η χρόνια φλεγμονή αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς παράγοντες εμφάνισης προβλημάτων του προστάτη, όπως προστατίτιδα και υπερπλασία του προστάτη. Η λήψη tribulus μπορεί να βελτιώσει αυτές τις καταστάσεις ενισχύοντας τις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις του οργανισμού. Οι σαπωνίνες μειώνουν το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή σε τοπικό επίπεδο. Έτσι μειώνονται τα δυσάρεστα συμπτώματα, όπως η συχνή ούρηση και το αίσθημα βάρους στην περιοχή της λεκάνης. Η τακτική χρήση μπορεί επίσης να είναι ωφέλιμη για την πρόληψη της προστατίτιδας.
Οφέλη για την ανδρική υγεία
Πρόληψη και υποστήριξη της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη (ΚΥΠ)
Το Tribulus terrestris χρησιμοποιείται συχνά ως φυσικό βοήθημα για τη διατήρηση της καλής ανδρικής αναπαραγωγικής υγείας, χάρη στην πλούσια περιεκτικότητά του σε βιοδραστικές ενώσεις και στη θετική του επίδραση στην ορμονική ισορροπία. Επιστημονικές έρευνες αποδεικνύουν τα οφέλη του tribulus στη μείωση του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής, δύο βασικών παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη υπερπλασίας του προστάτη. Το βότανο μπορεί να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς η προσεκτική χρήση του στην ώριμη ηλικία βοηθά στον έλεγχο των ορμονικών μεταβολών, στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών και στην πρόληψη ουρολογικών προβλημάτων.
Βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας και της libido

Στην παραδοσιακή ιατρική σε όλο τον κόσμο, το tribulus terrestris είναι γνωστό για το αφροδισιακό του αποτέλεσμα και τη διέγερση της libido τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ενισχύει την απελευθέρωση μονοξειδίου του αζώτου και βελτιώνει την αιμάτωση των γεννητικών οργάνων, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για προβλήματα στύσης. Επιπλέον, το tribulus αυξάνει την ευαισθησία των ανδρογονικών υποδοχέων, οδηγώντας σε αυξημένη libido και βελτίωση της φυσικής απόδοσης κατά τη σεξουαλική πράξη. Αυτά τα χαρακτηριστικά του Tribulus terrestris το καθιστούν ένα από τα πιο περιζήτητα βότανα για την υποστήριξη της ανδρικής αναπαραγωγικής λειτουργίας.
Ενίσχυση της συνολικής ενέργειας και του τόνου του οργανισμού
Εκτός από την υποστήριξη της αναπαραγωγικής υγείας, το tribulus είναι ένας φυσικός “ενισχυτής” ενέργειας και γενικής ευεξίας του σώματος. Μπορεί να μειώσει την κόπωση, να αυξήσει τη φυσική αντοχή και να υποστηρίξει την ανάπτυξη μυϊκής μάζας. Καθώς βοηθά τον οργανισμό να ανταπεξέρχεται στη σωματική κόπωση και το στρες, το βότανο είναι ιδανικό για τη στήριξη της ανδρικής υγείας και τη διατήρηση ενός καλού επιπέδου ζωτικότητας στην καθημερινότητα.
Επιστημονικές έρευνες και γνώμες ειδικών
Αποτελέσματα κλινικών μελετών
Πλήθος κλινικών μελετών έχουν αξιολογήσει τις επιδράσεις του βοτάνου στην ανδρική υγεία, τη φυσική απόδοση και τα ορμονικά επίπεδα. Οι βιοδραστικές ενώσεις που περιέχονται στο tribulus, και ιδιαίτερα ο πρωτοδιοσκίνης, είναι υπεύθυνες για την αύξηση του μονοξειδίου του αζώτου και τη διέγερση της στυτικής λειτουργίας. Είναι δύσκολο να καθοριστεί ποια είναι η βέλτιστη δόση, συγκέντρωση ή μορφή λήψης του βοτάνου, αλλά είναι βέβαιο ότι η αποτελεσματικότητα διαφέρει ανάλογα με τη δόση και τη συγκέντρωση των σαπωνινών.
Απόψεις ουρολόγων και φυτοθεραπευτών
Οι ουρολόγοι είναι κάπως επιφυλακτικοί σχετικά με τα οφέλη του tribulus. Αν και υπάρχουν ενδείξεις για βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας, δεν υπάρχουν ακόμη λεπτομερείς μελέτες που να αποδεικνύουν την αύξηση της έκκρισης τεστοστερόνης. Οι ουρολόγοι το προτείνουνως συμπλήρωμα που μπορούν οι ασθενείς να λαμβάνουν για να βελτιώσουν τα συμπτώματα του ουρογεννητικού συστήματος, αλλά όχι ως πρώτη επιλογή θεραπείας για τη στυτική δυσλειτουργία ή τα προβλήματα γονιμότητας.
Στην πρακτική των φυτοθεραπευτών, το tribulus θεωρείται πολύτιμο στοιχείο της παραδοσιακής φυτικής ιατρικής, όπου χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της ορμονικής ισορροπίας και την υποστήριξη της ανδρικής υγείας. Οι φυτοθεραπευτές τονίζουν τη μακροχρόνια χρήση του βοτάνου στην παραδοσιακή ιατρική και επιβεβαιώνουν τις θετικές επιδράσεις του tribulus στην αύξηση της libido, στις ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού και στη βελτίωση της αναπαραγωγικής υγείας.
Και οι δύο ομάδες ειδικών συμφωνούν ότι η σωστή δοσολογία είναι εξαιρετικά σημαντική για την ασφάλεια και τα οφέλη του χρήστη, αποφεύγοντας την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών.
Πώς να λαμβάνετε το Tribulus terrestris σε προβλήματα προστάτη
Μορφές λήψης - τσάι, βάμμα, κάψουλες
Το βότανο μπορεί να ληφθεί με διάφορους τρόπους, ανάλογα με τη δόση και το επιθυμητό αποτέλεσμα του χρήστη. Τα βάμματα παρασκευάζονται με την προσθήκη αλκοολικού ή γλυκερινικού διαλύματος με σκοπό την εξαγωγή υψηλότερης συγκέντρωσης σαπωνινών.
Αυτός ο τρόπος λήψης αποσκοπεί στην ταχύτερη απορρόφηση από τον οργανισμό. Για όσους προτιμούν τα αφεψήματα και την πιο φυσική προσέγγιση, το βότανο μπορεί να καταναλωθεί και ως τσάι από τους καρπούς του φυτού. Οι πιο δημοφιλείς μορφές μεταξύ των χρηστών παραμένουν οι κάψουλες και τα δισκία, που είναι τυποποιημένα ως προς τη δόση και πιο πρακτικά για λήψη και γρήγορη απορρόφηση, τόσο για τον απλό χρήστη όσο και για όσους αθλούνται ενεργά.
Συνιστώμενες δόσεις και διάρκεια λήψης
Η δοσολογία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μορφή του tribulus και τις ανάγκες του κάθε χρήστη.
Το τσάι καταναλώνεται 2 φορές ημερησίως από 1 φλιτζάνι του τσαγιού. Παρασκευάζεται συνήθως από 2-3 γραμμάρια αποξηραμένου βοτάνου, που εκχυλίζεται σε 200-250 ml βραστό νερό. Για το βάμμα, ο γενικός κανόνας είναι 20-30 σταγόνες, 2-3 φορές την ημέρα.
Η λήψη του βάμματος μπορεί να γίνεται με σταγόνες κάτω από τη γλώσσα για ταχύτερη απορρόφηση ή αραιωμένο σε νερό.
Για τις κάψουλες και τα δισκία, οι δόσεις είναι τυποποιημένες και περιέχουν 250-500 mg εκχυλίσματος, που λαμβάνεται 2-3 φορές ημερησίως. Πρέπει να δίνεται προσοχή ώστε να μην ξεπερνιούνται οι επιτρεπόμενες δόσεις των 1500 mg ημερησίως.
Ανεξάρτητα από τη μορφή, η λήψη συνήθως διαρκεί 4-6 εβδομάδες, μετά τις οποίες συνιστάται ένα σύντομο διάλειμμα πριν ξεκινήσει ο επόμενος κύκλος.
Πρακτικές συμβουλές για μέγιστο αποτέλεσμα
Για βέλτιστη απορρόφηση, είναι καλό η λήψη του tribulus να συνδυάζεται με ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά και με τακτική σωματική άσκηση. Η επαρκής ενυδάτωση και η μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών συμβάλλουν επίσης στη βελτίωση των αποτελεσμάτων του tribulus. Ακόμη καλύτερα αποτελέσματα μπορούν να επιτευχθούν με συνδυασμό με ψευδάργυρο και σελήνιο, που ενισχύουν περαιτέρω την αντιοξειδωτική άμυνα και τη φυσιολογική λειτουργία του προστάτη.
Είναι σημαντικό να λαμβάνετε το tribulus σε μέτριες ποσότητες, καθημερινά την ίδια ώρα, ώστε να διατηρείται σταθερή συγκέντρωση των ωφέλιμων βιοχημικών του ενώσεων. Η συνέπεια στη λήψη είναι σημαντική, αλλά χρειάζεται προσοχή ώστε να αποφεύγονται ανεπιθύμητες ενέργειες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία.
Πιθανοί κίνδυνοι και αντενδείξεις
Σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να αποφεύγεται
Όπως κάθε συμπλήρωμα διατροφής ή βότανο, έτσι και το tribulus έχει αντενδείξεις. Οι έγκυες και οι θηλάζουσες γυναίκες πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση του, καθώς μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στο έμβρυο ή στη σύσταση του μητρικού γάλακτος.
Άτομα με ορμονική ευαισθησία, όπως ασθενείς με καρκίνο του μαστού, της ουροδόχου κύστης, του προστάτη ή με προστατικό καρκίνωμα, πρέπει να αποφεύγουν τη λήψη tribulus, καθώς μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα ορμονών και να επιδεινώσει την κατάσταση. Επειδή το βότανο μπορεί να μειώσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και την αρτηριακή πίεση, δεν συνιστάται για όσους λαμβάνουν φάρμακα για υπέρταση ή διαβήτη.
Ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση καλό είναι να διακόψουν τη λήψη του βοτάνου τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν και μία εβδομάδα μετά τη διαδικασία, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό κατά την ανάρρωση μετά από επέμβαση προστάτη.
Πιθανές παρενέργειες
Οι πιο συχνές παρενέργειες από τη λήψη του βοτάνου σχετίζονται με γαστρεντερικά προβλήματα, όπως ναυτία, εμετός, διάρροια και άλλα. Σε ορισμένες ομάδες ατόμων μπορεί να παρουσιαστεί αϋπνία ή ευερεθιστότητα, λόγω των διεγερτικών ιδιοτήτων του Tribulus terrestris. Όσον αφορά τις αλλεργικές αντιδράσεις, είναι εξαιρετικά σπάνιες και όταν εμφανίζονται εκδηλώνονται με ήπιο εξάνθημα ή ενόχληση στην κοιλιακή χώρα.
Σε άνδρες που είχαν ορμονικά προβλήματα πριν από τη λήψη, ενδέχεται να παρουσιαστεί γυναικομαστία (διόγκωση του στήθους). Αν υπάρχουν προβλήματα στα νεφρά ή στο ήπαρ, δεν συνιστάται η χρήση του tribulus, καθώς μπορεί να αυξήσει τις τιμές των νεφρικών και ηπατικών ενζύμων. Πάντοτε να συμβουλεύεστε γιατρό πριν ξεκινήσετε τη χρήση του βοτάνου, ιδιαίτερα εάν υπάρχουν προϋπάρχουσες παθήσεις.
Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα
Το tribulus μπορεί να αλληλεπιδράσει με ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, ειδικά αν λαμβάνετε φαρμακευτική αγωγή με ιατρική συνταγή. Η μείωση του σακχάρου στο αίμα και της αρτηριακής πίεσης μπορεί να οδηγήσει σε αλληλεπιδράσεις με αντιδιαβητικά και αντιυπερτασικά φάρμακα. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το βότανο είναι γνωστό για τις ορμονικές του επιδράσεις και συνιστάται ιατρική συμβουλή πριν από τη χρήση του, ιδιαίτερα αν ακολουθείτε ορμονική θεραπεία. Επίσης, χρειάζεται προσοχή αν λαμβάνετε φάρμακα κατά της θρόμβωσης ή της πήξης, για να αποφευχθούν ανεπιθύμητες αλληλεπιδράσεις.
Πού να αγοράσετε Tribulus terrestris και προϊόντα για τον προστάτη στην Ελλάδα

Φαρμακεία και καταστήματα βοτάνων
Στην Ελλάδα το Tribulus terrestris μπορεί να βρεθεί σε εξειδικευμένα καταστήματα βοτάνων και σχεδόν σε κάθε φαρμακείο της χώρας. Τα καταστήματα και τα φαρμακεία είναι τα κατάλληλα μέρη από όπου μπορείτε να προμηθευτείτε ποιοτικό tribulus, παραγόμενο σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Το πλεονέκτημα της αγοράς από φαρμακείο ή εξειδικευμένο κατάστημα είναι ότι μπορείτε να λάβετε οδηγίες σχετικά με τον τρόπο και τη μορφή λήψης του βοτάνου.
Αξιόπιστα ηλεκτρονικά καταστήματα και παραγωγοί
Υπάρχουν πολλά ηλεκτρονικά καταστήματα που πωλούν συμπληρώματα διατροφής και βότανα, όμως λίγα είναι εκείνα που δίνουν προτεραιότητα στην υγεία των καταναλωτών και προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα. VitaOn.gr είναι μία από αυτές τις εταιρείες, όπου η ποιότητα και η υγεία του χρήστη έρχονται πρώτες. Η εταιρεία προσφέρει τον υψηλότερης ποιότητας tribulus της αγοράς, παραγόμενο στην Βουλγαρία. Όλα τα προϊόντα έχουν περάσει από όλα τα απαιτούμενα στάδια ποιοτικού ελέγχου και είναι πιστοποιημένα κατά το πρότυπο GMP.
Συμπέρασμα - είναι ωφέλιμο το Tribulus terrestris για τον προστάτη;
Συνοψίζοντας, παρότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετές κλινικές μελέτες, το βότανο παρουσιάζει θετική επίδραση στην έκκριση τεστοστερόνης και χρησιμοποιείται σε πολλές παραδοσιακές ιατρικές πρακτικές για την αντιμετώπιση της υπερπλασίας του προστάτη χάρη στις ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του. Σε άτομα με ορμονικά προβλήματα μπορεί να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα και να επιδεινώσει την κατάσταση, ιδιαίτερα σε όσους πάσχουν από καρκίνο του προστάτη. Παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με φάρμακα μπορούν επίσης να μειώσουν την αποτελεσματικότητα του tribulus. Για να διατηρείτε τον προστάτη σας υγιή, είναι απαραίτητο να συμβουλεύεστε γιατρό και να χρησιμοποιείτε το tribulus ως συμπληρωματικό μέσο, όχι ως κύρια θεραπεία.
Συχνές ερωτήσεις

Είναι ωφέλιμο το Tribulus terrestris για τον προστάτη;
Ναι, το βότανο είναι ωφέλιμο. Οι επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν τη συμβολή του tribulus στην αντιμετώπιση προβλημάτων του προστάτη. Έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις φλεγμονώδεις διεργασίες, προστατεύει το ουροποιητικό σύστημα και βελτιώνει τη λειτουργία της ανδρικής αναπαραγωγής.
Ποια είναι τα οφέλη του Tribulus terrestris σε διογκωμένο προστάτη;
Το tribulus μειώνει τη φλεγμονή και έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, η οποία αναστέλλει τις ελεύθερες ρίζες και περιορίζει τις επιβλαβείς επιδράσεις στον προστάτη.
Πώς λαμβάνεται το Tribulus terrestris σε προβλήματα προστάτη;
Το βότανο μπορεί να ληφθεί σε μορφή δισκίων, καψουλών, βάμματος, τσαγιού και άλλων σκευασμάτων. Κάθε μορφή έχει διαφορετική δοσολογία και τρόπο λήψης ανάλογα με τις ανάγκες του χρήστη. Είναι σημαντικό να μην υπερβαίνεται η ημερήσια δόση των 1500 mg εκχυλίσματος.
Πόσο χρόνο χρειάζεται για να φανεί το αποτέλεσμα;
Συνήθως χρειάζονται τουλάχιστον δύο εβδομάδες από την έναρξη της λήψης για να εμφανιστεί αποτέλεσμα. Ωστόσο, αυτά τα δεδομένα είναι ενδεικτικά και μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον οργανισμό, τη μορφή και τη δοσολογία του συμπληρώματος.
Υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία για την επίδρασή του στον προστάτη;
Προς το παρόν δεν υπάρχουν επαρκείς επιστημονικές μελέτες που να αποδεικνύουν θεραπευτική δράση του tribulus στον προστάτη. Οι περισσότερες έρευνες επικεντρώνονται στα οφέλη του για την τεστοστερόνη και στη βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας.
Μπορεί να συνδυαστεί με φάρμακα για τον προστάτη;
Μπορεί να συνδυαστεί με φάρμακα για τον προστάτη, αλλά η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη για την αποφυγή αλληλεπιδράσεων.
Πού μπορώ να βρω ποιοτικό προϊόν με Tribulus terrestris στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα μπορείτε να αγοράσετε ποιοτικό tribulus από φαρμακεία ή από τον ιστότοπο VitaOn.gr. Το tribulus της VitaOn.gr περιέχει μεγάλη ποσότητα βιοδραστικών ενώσεων που προσδίδουν τις μοναδικές του ιδιότητες. Όλα τα προϊόντα της εταιρείας είναι πιστοποιημένα σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας GMP.

Αφήστε σχόλιο